Menu
22 / 10 / 2018 - 07:56 pm
A Site By Your Side
A+ A A-

deraltou 1

Εκδόσεις Εκκρεμμές
Χρονολογία Έκδοσης 1996
Μετάφραση Παπαγιαννάκος Δημήτρης

Εκδόσεις Εκκρεμμές
Χρονολογία Έκδοσης 1996
Μετάφραση Παπαγιαννάκος Δημήτρης

Συνοψίζοντας με κωδικό τρόπο, ο Derrida μιλά για μια εν ενεργεία-εν δράσει αποδόμηση ''στην ολότητα του κόσμου'' και της ιστορίας, όπως ήταν μεταξύ άλλων η Οκτωβριανή Επανάσταση. Μιλά δηλαδή ''οντολογικά'', η ''αποδόμηση'' δεν είναι παρά ένα όνομα μιας πραγματικής κίνησης. Αυτά για όσους αφορίζουν πως ο Derrida τα κάνει παντού και πάντα όλα ''κείμενο'', πως είναι απλώς ένας ''υποκειμενικός ιδεαλιστής'', κλπ. Αλλά και για όσους είναι ''μεταμοντέρνοι'' και υποτίθεται αναφέρονται στον Derrida (ή στον Deleuze). Η αποδόμηση αυτή, η ''πραγματική'' και από τη σκοπιά της στιγμής-που-γίνεται, κατονομάζεται ως Συμβάν. Για τον Derrida μια διαρκής αποδόμηση των κοινωνικών θεσμών αναπαράστασης και εξουσίας αναφέρεται σε έναν ''μεσσιανισμό χωρίς μεσσία'', όπως λέει αλλού, σε μια ''ελευσόμενη δημοκρατία''. Για τον Derrida, μολονότι η αποδόμηση είναι ακατανόητη με όρους μιας φιλοσοφίας του αναστοχασμού, μπορεί να προσεγγιστεί μόνο μέσα από μια σχέση διαπραγμάτευσης υπολογίσιμου και μη υπολογίσιμου, δυνατού και αδύνατου, επιστήμης και πολιτικής, με την έννοια, όπως θα φανεί και πιο κάτω, της ''συγκεκριμένης ανάλυσης της συγκεκριμένης κατάστασης'', και της πολιτικής παρέμβασης στη συγκυρία.

Μπορούμε να πούμε, ότι η παρατήρηση του Derrida πως ο υπολογισμός και η επιστήμη πρέπει να ''εξαντληθούν'' όσο γίνεται για να προσεγγίσουμε την αποδομητική διαδικασία, θέτει στον ορίζοντα ένα ''πρόγραμμα'' το οποίο συνεχίζει ο Badiou, χωρίς τις δεσμεύσεις της ''ελευσόμενης δημοκρατίας'', και χρησιμοποιώντας ως δομικό μηχανισμό υπολογισμού-επιστήμης τη θεωρία των συνόλων, από την οποία αντλεί το τρόπο λειτουργίας, αλλά και το ''κενό'' στη Κρατική αναπαράσταση. Από αυτό το ''κενό'' και την ''τρύπα υπολογισιμότητας'' αναδύεται το Συμβάν με την ενεργό παρέμβαση του υποκειμένου. Αυτή η σχέση/μη σχέση επιστήμης και Συμβάντος που περιγράφει ο Derrida, απέχει πολύ από την υποτιθέμενη ισοπεδωτική κριτική στις επιστήμες (γενικά και αόριστα) του ''μεταμοντερνισμού'' (εξίσου γενικά και αόριστα). Γιατί αν αυτό το κατασκεύασμα είναι ο ''μεταμοντερνισμός'', ούτε ο Derrida δεν είναι μεταμοντέρνος!!!
Βασικά η κριτική των Derrida, Deleuze και άλλων είναι στις νεωτερικές επιστήμες και κυρίως στο νευτώνειο τρόπο σκέψης. Η κριτική αυτή συχνά γίνεται με ρητή ή άρρητη αποδοχή νεότερων επιστημονικών θεωριών, όπως η θεωρία της πληροφορίας, η θεωρία του χάους, η θερμοδυναμική κ.α

deraltou 3

σελ 70-71, Περί αποδόμησης

Από αυτή τη σκοπιά, ό,τι σε μια δεδομένη στιγμή του δυτικού λόγου ονομάστηκε «αποδόμηση» με την έννοια ενός σχετικά συνεπούς συνόλου συλλογιστικών κανόνων, αποτελεί μόνο σύμπτωμα — ένα αποτέλεσμα της αποδόμησης που ενεργεί μέσα σε αυτό που θα μπορούσε κανείς να ονομάσει ιστορία (όλους τους γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς: την επανάσταση του 1917, τους δύο παγκόσμιους πολέμους, την ψυχανάλυση, τον Τρίτο Κόσμο, τις τεχνικο-οικονομικο-επιστημονικές και στρατιωτικές μεταλλαγές κ.λπ. κ.λπ.). Ολόκληρο αυτό, αυτή η ανοιχτή και μη ταυτιζόμενη με τον εαυτό της ολότητα του κόσμου συνιστά αποδόμηση. Είναι μια αποδόμηση εν δράσει ή εν ενεργεία. Και αυτή πρέπει να επανενταχθεί στο παιχνίδι, χωρίς προσφυγή σε μια θεωρία είτε αναστοχασμού είτε ιδεολογίας (οσοδήποτε εκλεπτυσμένη) για να αναλυθεί αυτή η σχέση ανάμεσα σ ’ εκείνες τις «πραγματικές» αποδομήσεις και τον φαινομενικά ακαδημαϊκό λόγο στον οποίο απονέμουμε αυτό το όνομα και ο οποίος, επιπλέον, δεν είναι πια, ή δεν ήταν ποτέ, τόσο ακαδημαϊκός όσο κάποιοι θεώρησαν ή άφησαν να εννοηθεί.

Η αποδόμηση συμβαίνει και αυτή ήδη συνέβη στο λόγο του Πλάτωνα, με μια άλλη μορφή, ίσως με διαφορετικές λέξεις. Ωστόσο ήδη υπήρχε εκεί μια ανεπάρκεια, μια ορισμένη ανικανότητα να κλειστεί ο λόγος αυτός στον εαυτό του, να μορφοποιήσει, να τυποποιήσει τον εαυτό του, και τούτο είναι της τάξης της αποδόμησης. Αν αυτή ήταν ανέκαθεν ενεργός παντού —ειδικότερα στους μεγάλους φιλοσοφικούς λόγους—, γιατί προσπαθεί σήμερα να μορφοποιήσει και να θεματοποιήσει τον εαυτό της, επίσης να ονομάσει τον εαυτό της, αλλά χωρίς να είναι ικανή για κάτι τέτοιο; Δεν πιστεύω ότι μπορεί να τυποποιηθεί η αποδόμηση. «Αυτή» προσπαθεί να μορφοποιήσει, να θεματοποιήσει, να ονομάσει τον εαυτό της με αυτό το όνομα. Μια εξαίρετη ερώτηση θα ήταν: Γιατί λαμβάνει αυτή τη μορφή και αυτό το όνομα σήμερα; Αυτό λοιπόν που θα ήθελα να ονομάσω αποδόμηση θα ήταν πάνω απ’ όλα μια προσπάθεια να αποκριθώ σε τούτο το ερώτημα ή, ορθότερα, να το επεξεργαστώ ως ερώτημα, ώστε ίσως να πάω πέρα από την επεξεργασία ενός ερωτήματος προς τις προϋποθέσεις μιας τέτοιας προβληματικής, ή ακόμη και προς την κατεύθυνση του προβληματικού και του επερωτήσιμου εν γένει. Τι είναι αυτό που συμβαίνει σήμερα και καθιστά την «αποδόμηση» θέμα με αυτό το όνομα; Τι είναι «σήμερα»; Πράγματι όταν το σκέφτομαι είναι αυτό που με ενδιαφέρει και το οποίο μου φαίνεται ότι δεν έχει κανένα σταθερό όριο. Αυτό που με ενδιαφέρει, δηλαδή αυτό που με διακατέχει και με παρακινεί πριν και πέρα από το ερώτημα το ίδιο, δεν είναι η επιτυχία μιας μεθόδου, μιας έρευνας ή ενός ισχυρού λόγου. Αντίθετα, αυτό που με ενδιαφέρει είναι να προσπαθήσω να σκεφτώ για ό,τι συμβαίνει εδώ, για ό,τι συμβαίνει στη σκέψη ως σκέψη, η οποία εδώ είναι τα πάντα, εκτός από μια υποκειμενική, εικοτολογική, θεωρητική αναπαράσταση ή ένας φιλοσοφικός-ακαδημαϊκός λόγος. Γιατί όχι μόνο μιλάμε σήμερα κατ’ αυτόν τον τρόπο, αλλά και δεν είμαστε ικανοί να απαλλαγούμε από αυτά τα ερωτήματα και μοτίβα; Γιατί, επί δεκαετίες τώρα, μπορούμε απλώς και μόνο να διακηρύσσουμε ότι τελειώσαμε με αυτά, ότι είναι παρωχημένα, σαν να εξορκίζουμε, με ένα είδος ανιμιστικής άρνησης, την εμμένουσα αναγκαιότητα αυτών των αποδομικών ερωτημάτων; Με ενδιαφέρει επίσης το ανίσχυρο: η μη δυνατότητα, τουλάχιστον τόσο όσο η δυνατότητα. Μήπως δεν συνιστά η πολιτική ή το πολιτικό επίσης αυτή την εμπλοκή με το ανίσχυρο; Αυτά που είπα πρωτύτερα για τη διάνοιξη στο συμβάν, για την έλευση του άλλου κ.λπ. συνιστούν επίσης την εμπειρία του αδύνατου. Αποτελεί τη μόνη αληθινή πρόκληση γιά στοχασμό. Η σκέψη λαμβάνει χώρο όχι σε σχέση με ό,τι μπορούμε να κάνουμε, αλλά ξεκινώντας απ ’ ό,τι δεν μπορούμε να κάνουμε. Καμιά δημοκρατία στην οποία θεωρεί κανείς τα πάντα δυνατά και ότι δημοκρατία υπάρχει, έχει ήδη παρέλθει. Αν μου επιτρέπεται ένας αφορισμός, η δημοκρατία, για μένα, είναι η πολιτική εμπειρία του αδύνατου, η πολιτική εμπειρία της διάνοιξης στο άλλο ως δυνατότητα της αδυνατότητας. Το συμβάν συμβαίνει μόνο υπό την αιγίδα του αδύνατου. Όταν ένα συμβάν, μια αποτελεσματικότητα, ή οτιδήποτε θεωρείται δυνατό, αυτό σημαίνει ότι έχουμε ήδη κυριαρχήσει, προεξοφλήσει, προκαταβάλει, περιστείλει το συμβαίνον του συμβάντος. Η σχέση μας με το συμβάν ως σχέση με το άλλο, δηλαδή ως η μη κενή (επομένως δυνατή) εμπειρία του αδύνατου — ίσως αυτό αποτελεί ένα (μόλις και μετά βίας περιγράψιμο, μη αναπαραστάσιμο) περίγραμμα της αποδόμησης. Αυτή μπορεί να λάβει και άλλες μορφές λόγου, ωστόσο, για μένα, η «ζωηρότερη» πλευρά της αποδόμησης, η ίδια η πηγή του πλούτου της, είναι αυτή η ιδιαίτερη εμπειρία.

deraltou 4

Μ.Σ Ως απάντηση σε ό,τι ισχυριστήκατε νωρίτερα θα έλεγα ότι —και αυτό αποτελεί συνεισφορά του Λένιν καθώς και αυτό που «δανείζεται» από τον Λένιν ο Αλτουσέρ— για να πραγματοποιήσουμε αυτό το είδος της ελαφρώς μη πραγματοποιήσιμης επαναστατικής «επερχόμενης δημοκρατίας», για να συμβεί αυτό, πρέπει να υπάρχει επιστήμη.

Ζ.Ντ.: Απολύτως.

Μ.Σ.: Εκείνο που θα φέρει το μη υπολογίσιμο στο προσκήνιο θα είναι ο έλλογος υπολογισμός σχετικά με τη δυνατότητα σε κάθε δεδομένη στιγμή.

Ζ.Ντ.: Κάθε μέρα, οφείλει κανείς να αλλάζει, να βρίσκει το δρόμο,να προσπαθεί να υπολογίσει χωρίς κανόνες μια πορεία ανάμεσα στο μη υπολογίσιμο και το υπολογίσιμο. Αυτό που ονόμασα διαπραγμάτευση δεν διαπραγματεύεται απλώς το διαπραγματεύσιμο, διαπραγματεύεται ανάμεσα στο διαπραγματεύσιμο και το μη διαπραγματεύσιμο, διαπραγματεύεται τραγικά γιατί είναι τρομακτικό και μοιραίο (αλλά θα ήταν, τουλάχιστον, έτσι και αλλιώς), διαπραγματεύεται το μη διαπραγματεύσιμο. Αυτή η διαπραγμάτευση είναι τα πάντα εκτός από μια θέση ή μια διαβεβαίωση, προοδεύει χωρίς διαβεβαίωση, αφού έχει εξαντλήσει πρώτα όλες τις δυνατότητες του υπολογισμού και, επομένως, της επιστήμης.

Πηγή: http://bestimmung.blogspot.gr/

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ