Menu
17 / 11 / 2017 - 07:37 pm
A Site By Your Side
A+ A A-

delphy10

Των N.Benelli, C. Delphy, J. Falquet, C. Hamel, E. Hertz, P. Roux

Εάν υπάρχει ένα φεμινιστικό ερώτημα που αξίζει βαθύτερης μελέτης επειδή είναι σύνθετο και αποκαλύπτει θεμελιώδη διακυβεύματα για τις υπάρξεις μας είναι το εξής:

η δομική διαπλοκή ανάμεσα στην έμφυλη καταπίεση και την καταπίεση που αναφέρεται στη φυλή, το έθνος, και την κουλτούρα, που ομαδοποιούνται εδώ με τον όρο «ρατσισμός».

Στην πραγματικότητα, είτε πρόκειται για την επιβολή της μαντήλας ή για την απαγόρευσή της, την πορνεία, τους γάμους χωρίς συναίνεση, τις ποικίλες μορφές βίας ή τις διακρίσεις στον εργασιακό χώρο, η σεξιστική καταπίεση δεν εγγράφεται στο αφηρημένο σώμα «της γυναίκας» που είναι οικουμενική και α-ιστορική, αλλά σ' ένα σώμα συγκεκριμένων γυναικών, μέσα σ' ένα πλαίσιο κοινωνικά προσδιορισμένο που χαρακτηρίζεται και από άλλες μορφές κυριαρχίας.

Παράλληλα, ο ρατσισμός δεν αποτελεί έναν απλό ψυχολογικό όρο απόρριψης, αφηρημένο και άφυλο απέναντι στον «Άλλο»: οι εκδηλώσεις του ρατσισμού (είτε πρόκειται για λόγους που κατασκευάζονται και ταυτόχρονα στιγματίζουν τις «μειονότητες» είτε για πρακτικές διακρίσεων) είναι εγγεγραμμένες στο σύστημα της πατριαρχίας. Ως εκ τούτου είναι διαμορφωμένες και κατασκευασμένες από τον σεξισμό. Αυτό δεν σημαίνει πως ο σεξισμός ως κοινωνικό σύστημα, προηγείται του ρατσισμού (ούτε και πως τον παράγει), αλλά του αποδίδει πάντα μια μορφή συγκεκριμένη και μοναδική. Λαμβάνοντας υπόψη τις πολλαπλές διαπλοκές του ρατσισμού και της πατριαρχίας καθώς και του ταξικού συστήματος, μπορούμε να επεξεργαστούμε τις αναλύσεις της σεξιστικής καταπίεσης και να αναπτύξουμε νέες μορφές δράσης περισσότερο κατάλληλες και αποτελεσματικές.

antiracist 1

Η συνείδηση ότι υπάρχει στενή διαπλοκή ανάμεσα στα πολλαπλά συστήματα καταπίεσης δεν είναι καινούρια στη φεμινιστική σκέψη. Ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα η Φλόρα Τριστάν και οι σαινσιμονίστριες αλλά και φεμινίστριες -σοσιαλίστριες, αναρχικές, στη συνέχεια μαρξίστριες και ριζοσπάστριες- όλες αποπειράθηκαν να κατανοήσουν τις σχέσεις ανάμεσα στην έμφυλη και την ταξική καταπίεση. Τα παραδείγματα είναι άφθονα. Παραθέτουμε κάποια ενδεικτικά. Στη Μεγάλη Βρετανία το 1973, η Selma James εκδίδει το «Sex, Race and Class», στις ΗΠΑ η συλλογικότητα Combahee River που συγκροτείται το 1974 άπό τη διάσπαση του NBFO (National Black Feminist Organisation) και αναφέρεται στον μαύρο φεμινισμό, διακηρύσσει μεταξύ των άλλων στο μανιφέστο της «... είμαστε ενεργά στρατευμένες στον αγώνα ενάντια στην έμφυλη, φυλετική, ετεροσεξουαλική και ταξική καταπίεση». Το 1981, δύο λεσβίες τσικάνες οι Cherrie Moraga και Gloria Anzaldua θέτουν τα θεμέλια του φεμινισμού των τσικάνων καθώς και μιας ευρείας συμμαχίας ριζοσπαστριών αυτόχθονων, μαύρων, τσικάνων, λατίνων και άλλων γυναικών του τρίτου κόσμου και εκδίδουν μια πρωτοπόρα ανθολογία, την «The Bridge Called My Back». Το 1984, η Chandra Mohanty, φεμινίστρια ινδιάνικης καταγωγής, αναλύει με σαφήνεια -χωρίς ωστόσο να θεωρεί τον «δυτικό φεμινισμό» ως μονολιθικό μπλοκ- πώς ένας συγκεκριμένος φεμινιστικός δυτικός λόγος, πανεπιστημιακός, επικαλείται τις γυναίκες του τρίτου κόσμου προς όφελός του: «[η γυναίκα του τρίτου κόσμου] διάγει μια ζωή εκ θεμελίων ακρωτηριασμένη, από τη μια, καθορισμένη από το φύλο της (με τους έμφυλους περιορισμούς) και από την άλλη, προσδιορισμένη από την ένταξή της στον τρίτο κόσμο (φτωχή, αναλφάβητη ή με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, παραδοσιακή, προσανατολισμένη στην οικογένεια, θυματοποιημένη κ.λπ.). Και αυτά όλα, σε αντίθεση με τον υπόρρητο αυτο-προσδιορισμό των δυτικών γυναικών ως μορφωμένων, σύγχρονων, με τον έλεγχο του σώματος και της σεξουαλικότητάς τους και την ελευθερία των αποφάσεων για τη ζωή τους».

antiracist 2

Cherrie Moraga και Gloria Anzaldua

Εάν θελήσουμε να δούμε τις επιδράσεις της αποικιοκρατίας του παρελθόντος αλλά και του παρόντος -την επίδραση των διακρίσεων που είναι θεμελιωμένες στη φυλή ή την κουλτούρα- τα ερωτήματα συνοψίζονται ως εξής: πώς έχει κατασκευάσει και συνεχίζει να κατασκευάζει η αποικιοκρατική Δύση τον «Άλλο» αποικιοκρατούμενο και εκφυλετισμένο από αρχαιοτάτων χρόνων; Είναι οφθαλμοφανές πως το ερώτημα αυτό είναι όμοιο με αυτό του φύλου: πώς κατασκευάζεται το φύλο, πώς διαχωρίστηκε η ανθρωπότητα σε δύο ομάδες υποτιθέμενα διαφορετικές και παράλληλα ιεραρχημένες;

Είναι επομένως απαραίτητο όσο ποτέ να αναλύσουμε και να αναπτύξουμε απαντήσεις στο ερώτημα της διαπλοκής και της ανανέωσης των μέσων καταπίεσης των γυναικών, που οι δυτικές εξουσίες παντού στον κόσμο έχουν σήμερα επιβάλει.

Παράλληλα, δεν μπορούμε να στοχαζόμαστε την καταπίεση των λαών στο νέο πολιτικό τοπίο χωρίς να σταθούμε στο κρίσιμο διακύβευμα που αντιπροσωπεύουν οι γυναίκες. Καταρχάς, οι πραγματικές γυναίκες, κύρια δύναμη εργασίας σε πολλές αγροτικές ζώνες, σε βιομηχανίες που έχουν μεταφερθεί στον τρίτο κόσμο και στη διεθνή τριτοκοσμική οικονομία της «φροντίδας» και του σεξ, που αποτελούν αφορμή για μια μαζική διεθνή γυναικεία μετανάστευση χωρίς προηγούμενο στην παγκόσμια ιστορία. Έπειτα, η γυναίκα, φαντασίωση, δημιούργημα και μέσο προπαγάνδας των ΜΜΕ, όπου η εικόνα της ως θύματος (του «Άλλου» εννοείται) παίζει καταλυτικό ρόλο στις νέες σκληρές εθνικιστικές και θρησκευτικές πραγματικότητες και στις μιλιταριστικές κινητοποιήσεις, τόσο στη Δύση όσο και στον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο και τις ασιατικές χώρες.

Οι συζητήσεις γύρω από τα θέματα αυτά μας επιτρέπουν να αποσαφηνίσουμε τις θέσεις μας στα τρέχοντα παγκόσμια ιδεολογικά και πολιτικά ρεύματα και έτσι να ανιχνεύσουμε με μεγαλύτερη διαύγεια τον μελλοντικό δρόμο προς έναν φεμινισμό αντιρατσιστικό, αντιαποκιοκρατικό και αντικαπιταλιστικό.

* Συλλογικό άρθρο από την εισαγωγή στο αφιέρωμα «Σεξισμός, ρατσισμός και μετααποικιοκρατία», του περιοδικού Nouvelles Questions Féministes Vol.25, No 3/2006.

Μετάφραση από τα γαλλικά Χρυσούλα Στέκα

Πηγή: http://www.femnetsalonica.gr/epohi/delphy.htm

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΛΟΓΟΣ

ΥΓΕΙΑ

ΑΓΓΕΛΙΕΣ